Фармон Тошев сабоқлари

ЎзМУ Журналистика факультетида ўз маҳорат мактабини ташкил этган Устоз

журналист ва шоир, адиб Фармон Тошев ижодига талабаларимиз катта қизиқиш билан қарайдилар. Устознинг навбатдаги долзарб мавзудаги мақоласи ҳам маҳоратдан сабоқдир, дейди Дониш домла.

1

ЎзА МИНБАРИ: Давлат мукофоти ҳадя эмас!

ЎзА МИНБАРИ: Давлат мукофоти ҳадя эмас!

У ўз иқтидорини маҳорат билан мунтазам намойиш этганларга берилиши керак
Ижтимоий тармоқларда республика Хотин-қизлар қўмитасидаги давра суҳбатида Зулфия номидаги Давлат мукофоти танловини янада такомиллаштириш зарурлиги айтилгач, шу жараёндаги 20 йиллик тажрибага таяниб, ўз мулоҳазаларимни билдиришни лозим топдим.
Аввало, шуни айтиш керакки, давлат мукофоти бир марталик ҳадя эмас, балки у муайян вақт давомида ўз иқтидори ва маҳорати билан бирор йўналишда жамият ривожига таъсир қиладиган, тажриба яратган, фидокорона меҳнати билан бошқаларга ибрат кўрсата олган шахсларга берилади. Аниқроғи, унда иқтидор эмас, маҳорат, меҳнат, машаққат ва унинг натижаси ҳисобга олинади.
Умуман мен паспорт олган шахсгина давлат мукофотини олиши керак, деб ҳисоблайман.
Энди бевосита таклифларимни айтиб ўтсам.
Биринчидан, кўпчиликда аниқ тасаввур бўлиши учун йигирма йил ичида ушбу мукофотни олганлар ҳақида тўлиқ мониторинг ўтказиш зарур. Ўшанда иштирокчилар сифат таркиби, ёшлари ўртасидаги фарқлар, ғолибларнинг қайси соҳада кўплиги, ўз ғолиблик йўналиши бўйича ўқиши ва фаолиятини давом эттиргани маълум бўлади. Негаки, бу танлов хусусида субъектив мулоҳаза асосида хулоса чиқариб бўлмайди. Иложи борича мониторинг натижаси жамоатчиликка ҳавола этилса.
Иккинчидан, бу мукофотга ўз даврининг иқтидорини рағбатлантирувчи восита сифатида қараш керак. Бу восита яхши натижа берди, кўплаб иқтидорларга қанот бағишлади. Уни такомиллаштириш ҳам давр талаби. Айниқса, давлатимиз раҳбари томонидан ёш истеъдодларга кенг имконият берилаётган бир пайтда бу ишларни уйғунлаштириш, мувофиқлаштириш жуда зарур.
Иштирокчиларнинг ёши масаласида бир тўхтамга келиш лозим. Мен вилоят ишчи гуруҳида адабиёт йўналишида ҳайъатга раислик қилдим. 8, 9-синф ўқувчиси қаторида коллеж ва олий ўқув юрти талабалари ҳам қатнашдилар. Табиийки, талаба савияси ўқувчиникидан юқорироқ бўлади. Бу вазият ноқулайликни келтириб чиқаради.
Иккинчи ноқулай ҳолат иштирокчиларнинг ўқиш, яшаш жойини аниқлашда кўзга ташланади. Бу масалада Низомга аниқлик киритиш зарурга ўхшайди. Мисол учун, Тошкентдаги нуфузли лицей ва коллежларда ўқувчи қизлар ота-онаси Самарқандда пропискада бўлгани учун вилоятда танловга қатнашади.
Учинчидан, танлов шартлари ижроси ҳақида. Кейинги йилларда мактаб ва коллеж ўқувчилари ҳар йили 2-3 тадан китоб чиқарадиган бўлиб қолишди. Тағин таниқли адиблар сўзбоши ёзиб беришади. Адади 100 донадан ошмайди, чунки танлов ҳайъатига тақдим этса бўлди. Бу ҳолат боладаги иқтидор намойиши ўрнига уни худбинликка, манманликка мойил қилиб қўяди. Бу иш ноширлик тизимига ҳам салбий таъсир кўрсатяпти. Эҳтимол, ҳар бир вилоятда ҳар икки йилда Ёшлар иттифоқи вилоят кенгашлари ташаббуси билан “Ёшлар овози” доимий альманах чиқарилиб, ундаги энг яхши муаллифлар танлаб олинар… Негаки, кенгаш қошида ёш ёзувчилар уюшмаси ишлаб турибди.
Адабиёт йўналишида танловнинг ёзилмаган шартлари ҳам бор, яъни иштирокчи Дўрмон ёки Зомин адабий семинарида қатнашган бўлиши керак. Табиийки, бундай нуфузли мактабларга кўпинча олийгоҳ талабалари танлаб олинади. Шу тариқа, сунъий равишда бошқаларнинг кўнглини қолдирамиз.
Тўртинчидан, назаримда спорт соҳасини танловдан чиқариш керак. Чунки жаҳон чемпиони давлат мукофоти олмаса ҳам ОТМга кириш имкониятига эга. Ғолиблиги учун эса мукофотидан ташқари ҳам уларга кўп ҳадялар берилади. Танлов жараёнида шу нарсанинг гувоҳи бўлдимки, спорт билан шуғулланувчи қизлар бадиий китобни кам ўқишади. Зулфияхоним ижоди бўйича ҳам тушунчалари саёз. Фанларни ўзлаштиришлари ҳам ўртамиёна. Улар учун журналист Нилуфар Жабборова (“Оила даврасида”, 2019 йил 30 май) таклиф этганидек, “Тўмарис” номи билан мукофот таъсис қилиш мумкин.
Зулфия номидаги Давлат мукофоти фақат таълим олаётган қизларга берилади. Буни ўйлаб кўриш керак. Негаки, институт ёки коллежни битириб, қишлоқда эътибордан қолаётган иқтидорли қизлар ҳам бор.
Бешинчидан, ОТМлардаги номли стипендиялар, халқаро ва маҳаллий фан олимпиадалари, ёш китобхон ва бошқа кўплаб танловлар таълим соҳасидаги иқтидорларни рағбатлантириш учун етарли. Санъатда ҳам ижодий танловлар истаганча топилади.
Ҳаммасининг имтиёзи бор. Шундай экан, Зулфия номидаги мукофот статусини қайта кўрмоқ зарур. Ростда, ёш қизнинг пул мукофоти, давлат мукофоти олиши, ОТМга тест синовсиз кириши биратўла учта имтиёз ҳисобланади. Бошқа фуқаролар эса давлат мукофоти олиш учун камида 15-20 йил ишлаши, жуда кўп синовлардан ўтиши ва давлат комиссиясига 2-3 марталаб ҳужжат топширишига тўғри келади.
Олтинчидан, танловнинг туман ва шаҳар босқичлари ниҳоятда бўш ёки номигагина ўтказилади. Бу жараённи 3-4 туманда минтақавий тарзда уюштирган маъқул эмасмикан? Хотин-қизлар қўмиталари баъзан ўрин бўш қолмаслиги учун дуч келган даъвогарнинг номзодини тақдим этишади. Ёки фан йўналишида Самарқанд шаҳридаги олий ўқув юртларидан бошқа ким яна номзод бериши мумкин?
Қолаверса, баъзида танловда бошидан қатнашмаган, аммо шу орада юқори бирор танлов ёки мусобақа туфайли натижани қўлга киритиб қолган қизлар ҳам унинг навбатдаги босқичларга ўтиб кетган ҳолатлар кузатилмоқда. Буни тушуниш мумкин, ҳар бир вилоят иштирокчи қизларнинг энг юқори натижаларга эришгани чиқишини истайди.
Яна бир муаммоли ҳолат айнан ижодкор қизларни танлаш билан боғлиқ, дейиш мумкин. Бу ўринда гап танловнинг адабиёт йўналиши ҳақида кетмоқда. Кўпчилик яхши билади, танловнинг нуфузи ошгани сари иштирокчилар сони кўпайган, қолаверса, қизларнинг халқаро танловлардаги иштироки ҳам ошган. Эндиликда мукофотга номзодлар орасидан жаҳон миқёсидаги танловларда иштирокчиларнинг ютуққа эришишга имконияти кўпроқ бўлиб қолмоқда.
Бундай ҳолатда адабиёт йўналишидаги иштирокчиларнинг имконияти пасайиб кетади-ку. Ижодкор қизларимизнинг қанчаси халқаро танловларда иштирок эта олиши мумкин? Асосан ўзбек тилида ижод қиладиган қизларимиз учун бу шарт оғирлик қилмайдими?
Зулфия номидаги Давлат мукофоти ўтган давр ичида ижтимоий ҳаётдан ўз ўрнини топа олди. Танлов талабларини замонага мослаш эса унинг келажакдаги нуфузига хизмат қилади, шу пайтгача дардини айтолмай келаётган хотин-қизлар қўмиталари ташвишини енгиллаштиради, деб ўйлайман.
4
5
2
Фармон ТОШЕВ, 
Ўзбекистон журналистлари ижодий уюшмаси 
Самарқанд вилояти бўлими раиси
 http://uza.uz/oz/society/za-minbari-davlat-mukofoti-adya-emas-11-06-2019

You may also like...

5 Responses

  1. Раҳмат эьтибор учун.Ёшлар ёзишдан аввал фикрлашни ўрганиши зарур.Бунинг учун истаган газтасининг истаган мақоласига акс садо, яьни муносабат билдириб ўрганса, маҳорати ҳам, фикрлаш доираси ҳам тез ўмади, деб ўйлайман

  2. Тўлқинжон, назаримда ўзбек тили ва адабиёти фанидан тест синовини ёзмага ўтказиш керак.Акс ҳолда тилимизга эьтибор ҳам, қизиқиш ҳам кучаймайди. Олимлар бу фикрни қатьий ҳимоя қилсинлар. Катта идоралардаги масьуллар бир варақ материални ёзиб бера олишмаяпти. Бунинг саводсизликдан нима фарқи бор?

  3. Ф.Тошев билан учрашув журналист бўлишни хоҳлаганлар учун фойдали бўлгандир, аммо журфакда журналист бўламан дейдиганлар жуда кам. Т.Эшбек ҳам «журналист бўлинглар, ёзинглар, ўқинглар» деб жағини оғритгани қолади. Курсимизда 4 та талаба ўша учрашувни мақтади, қолганлар учун бир тийинга қиммат гаплар. Ҳамманинг кўнглида битта гап: ўқишга киришда берган пулимизни қайтариб ўзимизга беришса, ота-онамиз кутганидан зиёдроқ тадбиркор, бизнесменга айланардик. Давлатга ҳам фойдамиз кўпроқ тегарди. Ота-онамизга ҳам зиёди билан қайтарардик. Ҳозир эсиз шунча пулимиз, кунимиз, умримиз, шўрлик домлаларнинг елиб-югуриши, комиссиялар жонҳалак текшириши… Ҳаммаси учун афсус… Тошев устоз мани кечирсинлар…

  4. Салом ҲалимбоЙ! Мен дарс бераётган курсда бунақа фикрлайдиган талаба йўқ эди-ку… Бу гапларингиз жуда ғалати. Келинг, мард бўлинг, ўзимга учрашинг, бир юзма-юз гаплашиб олайлик. Ҳозирдан шунақа лой чаплашга ўргансангиз, умрингиз лой, балчиқ, ботқоқда ўтиб кетганини сезмай қоласиз. Хатоингизни тушунганингизда, афсуски, жуда кеч бўлади. «Аноним» деган дўстингизга ҳам маслаҳатим шу. Очиқ юз билан баҳс-мунозара бўлса марҳамат! Устозларни бу тариқа норизо қилмайсизлар, деган умиддаман. Сизларга эзгу тилаклар ила, Дониш домла.

  5. Нима учун талабалар ўқишга тўланган контракт пулни қайтарб олишни ўйлашмоқда? Менимча бунинг сабаби инсоннинг ўзида, ўқишни илм олишни истаган инсон кимнингдир бефойда деган сўзларига қараб ўтирмайди. Ҳар бир ўқиётган талаба ўзи ва келажаги учун илм олади. Ортга назар ташламагандан кейин шундай аҳвол келиб чиқаверади. Ўтказилаётган конференсияларнинг барчаси талабалар учун ўтказилмоқда, ҳар бир талаба нимагадир эга бўлиши ҳамда фикрлаши учун ўтказилмоқда. Дарсларда ҳам шундай: домлалар бизга илм бериш билан бирга йўналиш ҳам беришади, келажакда бирор бир нарсага эришсин, тор доирада қолб кетмасин дея ҳаракат қилишади, барча ҳаракатлари талабалар учун, келажак учун. Берилган имкониятлардан, йўналишлардан қандай ва қай тарзда фойдаланиш эса ўзимизга бўғлиқ. Ўқишни истаган, ўқиш истагида юрган абитуриентлар қанча? Демоқчиманки ҳар бир фикр инсонни ўзидан, таффаккуридан, кенг ёки тор ўйлашидан келиб чиқади. Фикрламаган инсон эса мен ҳеч нима олмадим, мен тушунмадим деб ўтираверади бундай ўтириш эса ярамайди!

Добавить комментарий для Ҳалим Отменить ответ

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *

Можно использовать следующие HTML-теги и атрибуты: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>